Dünya Helal Zirvesinde, İslamî Finans konuşuldu

5 inci Dünya Helal Zirvesi’nde; Dünya’nın farklı ülkelerinden katılımcılar “İslam Ekonomisi: Yeni Trendler ve İslami Finans” oturumunda tebliğlerini sundular. Tekaful konusunun da ele alındığı 3 üncü oturumda Katsider’in (Katılım Sigortacılığı Derneği) Genel Sekreteri Dr. Yunus Emre GÜRBÜZ teavün/muavenet/yardımlaşma ekseninde zekat ve faiz hususları üzerine bir konuşma yaparken, Sebahattin Zaim Üniversitesi’nden Dr. Mohamed Cherıf EL AMRI tekafülün mevcut durumu konusunda bir tebliği oldu. Aynı oturumda blockchain gibi yeni teknolojilerin İslami finansa etkisi de ele alındı.
Detaylı bilgilere bu sayfadan erişebilirsiniz.

İslami Finansa bir destek de İstanbul Şehir Üniversitesi’nden

Her geçen gün biraz daha önemi artıran ve birçok üniversite tarafından ders olarak okutulmaya başlanan İslami finansa son destek İstanbul Şehir Üniversitesi’nden geldi. 2019-2020 Eğitim ve Öğretim yılında ülkemizdeki İslami finans sisteminin en önemli ayrılmaz parçalarından olan ve dünyada yaygın olarak tekafül adı ile bilinen “Katılım Sigortacılığı” dersi lisans ve yüksek lisans olarak müstakil bir başlık altında müfredata eklendi. Öğrencileri ile sigorta alanında çalışan yetkin kurum ve kişilere lisans ve yüksek lisans düzeyinde İslam ekonomisi ve sigorta kapsamında gerekli akademik bilgiyi kazandırmak amacıyla açılan ders, İşletme ve Yönetim Bilimleri Fakültesi bünyesinde eğitim vermeye devam edecek.

Dersin amacının ise katılım sigortacılığının bilinirliğini sağlamanın yanında ‘’İslam Hukukunun finans ve sigortaya taalluk eden hükümleri hakkında bilgiler vererek, sigortacılık uygulamasını İslami prensipler çerçevesinde muhakeme edebilme yetisi kazandırmak ve hâlihazırdaki uygulamalar hakkında fikir sahibi olunmasını sağlamayı hedeflendiği” belirtildi.

Öğrencilerin ilgi göstererek seçtiği bu gibi İslami Finansın gelişmesine, farkındalığın oluşmasına katkı ve destek sağlayacak akademik derslerin diğer üniversitelerimizde de yaygınlaşmasını umut ediyoruz.

Dersler Katılım Sigortacılığı Derneği Genel Sekreteri Dr. Yunus Emre Gürbüz tarafından verilmektedir.

“Yaşayan ve Gelişen Katılım Bankacılığı” Kitabı yayınlandı!

Türkiye’de katılım bankacılığının anlatılması, gelişmesi ve tabana yayılması konusunda faaliyette bulunan Türkiye Katılım Bankaları Birliği, “Yaşayan ve Gelişen Katılım Bankacılığı” kitabını literatüre kazandırdı.

Teori ve pratiği bir araya getiren alanında uzman 32 akademisyen ve uygulamacıdan oluşan yazar kadrosuyla hazırlanan kitap toplamda 14 bölümden oluşmaktadır.  Prof. Dr. Hasan Hacak ve Dr. Yunus Emre Gürbüz imzasını taşıyan 11. bölümde ise ” İSLAMİ FİNANSTA SİGORTA VE KATILIM SİGORTASI (TEKAFÜL)” konusu ele alınmaktadır. “Tekâfül” kavramının Türkiye ve dünyadaki uygulamalarından bahsedilmektedir.

 

 

 

 

 

Kitabın Bu bölümünde aşağıdaki konular ele alınmaktadır. 
1. Sigorta Kavramı, Sigortanın Çeşitleri ve Tarihi Gelişimi
2. İslam Kültüründe Risk Paylaşımı İle İlgili Klasik Bazı Kurumlar
3. Sigortanın İslam Dünyasındaki Gelişimi ve Fıkhi Tartışmaların Başlaması
4. Sigortanın Hükmü İle İlgili Çağdaş Fıkhi Tartışmaların Değerlendirilmesi
5. Katılım Sigortacılığının (Tekâfül) Yapısı ve Özellikleri

Kitaba buradan erişebilirsiniz.

“Katılım bankaları, yüksek komisyon veren sigorta şirketleri ile çalışıyor”

(Katılım Gündemi adresinden alıntılanmıştır.)

Hürriyet Gazetesi’nden Noyan Doğan, geçtiğimiz günlerde Türkiye Sigortalar Birliği tarafından düzenlenen sektörel toplantı sonrası gözlemlerini bugünkü köşe yazısına taşıdı. Konya’daki sanayicilerin yanı sıra halkla da görüştüğünü ifade eden Noyan, katılım bankacılığından neredeyse kimsenin haberi olmadığını belirtti. Toplantı esnasında katılım sigortacılığı temsilcileri ile de görüşme fırsatı bulan Noyan, katılım sigortacılığı temsilcilerinin katılım bankalarına yönelik serzenişlerine de satırlarında yer verdi. Katılım sigortacılığı temsilcilerinin faiz hassasiyeti nedeniyle katılım sigortacılığını tercih eden müşterilerinin poliçe bedellerini faiz hassasiyeti nedeniyle çoğunlukla katılım bankalarında değerlendirdiklerini ancak katılım bankalarının yüksek komisyon getirisine göre hareket edip katılım sigortacılığına pozitif ayrımcılık yapmadıklarından dem vurduklarını ifade etti.

Bugünkü yazısında sektöre ilişkin rakamlar da veren Doğan, katılım sigortacılığının da katılım bankacılığı gibi mevcut sigorta sektörünün %4’lük dilimini oluşturduğunu ifade ederek şu satırları kaleme aldı:

“1.6 milyon kişi faizsiz esaslara uygun poliçe yaptırmış. Bunların içinde KOBİ de var, vatandaş da. Toplam poliçenin neredeyse yarıya yakını ise trafik ve kasko sigortasından oluşuyor. Faizsiz sigortaları seçen yine vatandaş olmuş, beklentinin aksine KOBİ’lerin oranı çok düşük. Toplam sigorta pazarının içinde faizsiz sigortacılığın payı ise yüzde 4’ler civarında ki, bu rakam katılım bankacılığı ile benzerlik gösteriyor. Katılım bankacılığının toplam finans pazarı içindeki payı da yüzde 5’ler civarında.

KATILIM SİGORTACILIĞINI KATILIM BANKALARI YAYGINLAŞTIRABİLİR!

Katılım sigortacılığını katılım bankalarının yaygınlaştırabileceğini ifade eden Doğan, Konya’da yüzyüze görüştüğü kişilerin çoğunun kendilerine katılım sigortacılığından bahsetmediğini ifade ederek şunları belirtti:

“Sigorta şirketleri poliçe satarak, topladıkları primleri yasa gereği faizsiz enstrümanlarda değerlendiriyor. Hal böyle olunca da tüm yatırımlar ağırlıklı olarak katılım bankalarında değerleniyor. Daha açık bir anlatımla katılım sigortacıları, sadece katılım bankaları ile çalışıyor. Olması gereken de bu.

Ancak katılım bankalarında durum biraz farklı. Bazı bankalar hem katılım sigorta şirketleri hem de diğer şirketlerle de çalışıyor. Nedenini sordum: “Kim daha fazla komisyon veriyorsa onun poliçesini satıyorlar” cevabını aldım. Hatta katılım sigorta şirketi yöneticileri, bu duruma, “Biz yüksek faiz almak için diğer bankalara gitmiyorsak, katılım bankaları da yüksek sigorta komisyonu için diğer sigorta şirketlerine gitmemeli” diyerek tepki gösteriyor. Anladım ki, katılım sigorta şirketleri ile katılım bankaları arasındaki ilişkide bir gariplik var. “

Uzun yıllar sigortanın caiz olup olmadığının tartışıldığını belirten Doğan, geldiğimiz noktada katılım sigortacılığı penceresinin açılıp icazet sorunun ortadan kalktığını ve sektör paydaşlarının bu konuya önem vermelerinin gerektiğinin altını çizdi.

Doğan’ın yazısını okumak için:
http://www.hurriyet.com.tr/yazarlar/noyan-dogan/1-6-milyon-kisi-faizsiz-sisteme-katildi-41260042

Katılım Sigortacılığı Nedir? Fıkhî hükmü nasıldır?

Katılım sigortacılığı (İslâmî sigortacılık) nedir?

Değerli kardeşimiz,

2017 Aralık ayında yürürlüğe giren katılım sigortacılığı ile ilgili yönetmelik uzun zamandan beri beklenen bir mevzuat boşluğunu kısmen doldurdu; artık mevzuatlı olarak katılım sigortacılığı yapmanın kapısı açılmış oldu.

Ülkemizde adı katılım sigortacılığı olan faaliyetin diğer yaygın isimleri ‘üyelik’ ve ‘takâfül’ sigortacılığıdır. Fıkha dayandığı için “İslâmî sigortacılık” ifadesi de kullanılmaktadır.

Bu sigortacılığın esası veya kısaca açıklaması şudur:

Fıkıhta “şartlı bağış” konusu tartışılmıştır. “Bana şu elbiseyi bağışlaman şartıyla sana şu kitabı bağışlıyorum” şeklindeki bir teklifi karşı taraf kabul ederse “ivaz (bedel) şartlı hibe” gerçekleşmiş olur. Bağışlanan şeyler belli olmak şartıyla bu akdin sahih olduğunda dört mezhebin ittifakı vardır; ihtilaf “bunun bağış mı, satım akdi mi, başı bağış sonu satım akdi mi olduğu” konusunda ve bağışlanan şeyde belirsizlik varsa akdin sahih olup olmadığı konusundadır.

Tekâfül sigortası, “karşılık şartı ile bağış” esasına dayandığı için “bağışlananda belirsizlik olsa bile akit sahihtir” diyen Mâlikî mezhebi tercih edilerek caiz görülmüş ve uygulamaya konulmuştur.

Benim yorumuma göre bu sigorta şeklinde bağışlanan şey, bağışlama gerçekleşirken “belirsiz (meçhul)” değildir. Sisteme katılanlar, sistemi yönetenlere, mesela trafik kazasında hasar oluştuğunda, hasarı karşılayacak miktarda paranın verilmesine vekalet vermektedirler. Vekil yönetici de “ödeme sırasında belli olan hasarın bedelini” şartlı hibe olarak ödemektedir.

Bütün dünyada yaygın olan ticari (primli) sigortacılıkta sigorta şirketi,sigorta konusu olan riski karşılama taahhüdü karşılığında prim alır ve bu prime sahip olur. Belli süre içinde risk gerçekleşmezse primin tamamı, gerçekleşirse bakiyesi şirketin olur veya şirket primden fazlasını öder. Ayrıca bu şirketler topladıkları fonları helâl-haram farkı gözetmeden kullanırlar, kendileri için paradan para kazanırlar.

Tekafül sigortacılığında sigortaya katılanlar, toplanan fonun sahibi olurlar, şirketi veya kooperatifi yönetenler onların vekili sayılırlar ve hizmetlerine karşılık vekâlet ücreti alırlar. Toplanan fon İslâmî kurallara göre yönetilir ve nemalandırılır, kazanılan para da sigortaya katılanların olur. Şarta uygun ödemelerden artan para sigortalıların hesaplarına yazılır ve çekilmek isteyenler kalan paralarını alarak çekilirler.

Şimdi ülkemizde yaşayan ve İslâmî hassasiyeti olan (haram-helâl ayrımı yapan) Müslümanlar için ticari sigortacılara başvurma zarureti ortadan kalkmıştır. Katılım sigortacılığı yerleşinceye kadar diğer sigortacılara, aynı esaslara göre sigorta yapmak üzere pencere açma izni üç yıllığına verilmiştir, üç yıl sonra bu da sona erecektir.

Dünyada gittikçe itibar gören ve yayılan tekâfül sigortacılığının ülkemizde iki eksiği var:

1. Müslümanlar hâlâ bu sisteme yeterli desteği vermiyorlar, bu yüzden sistem gelişip genişleyemiyor.

2. Diğer sigortacılıkta olduğu gibi katılım sigortacılığında da re-tekâfüle (reassurance) ihtiyaç vardır. Ülkemizde İslâmî reasürans/re-tekâfül şirketi/kuruluşu mevcut değildir, yurt dışında da yeterli sayıda yoktur. Himmet ve dînî gayret sahibi sermayedarların bir araya gelerek vakit geçirmeden re-tekâfül kuruluşunu gerçekleştirmeleri farz-ı kifâyedir.

Şeriatın uygulanmasını isteyenler işe kendilerinden başlamadıkça hem başarılı olamazlar, hem de talebin samimiyeti tartışılır.

Selam ve dua ile…
Sorularla İslamiyet sitesinden alınmıştır. Buradan ulaşabilirsiniz.

Katılım Bankalarının Tekâfülle İmtihanı

Noyan Doğan’ın http://tekaful.net/?p=1098 adresinde yer verdiğimiz yazısına ilişkin bir diğer derleme çalışması:

(Kaynak: https://katilimgundemi.com/emlak-katilim-sigorta-acenteliklerini-aliyor/)

ALBARAKA TÜRK KATILIM BANKASI
– Katılım Emeklilik ve Hayat A.Ş., 
– Allianz Sigorta, 
– Anadolu Sigorta, 
– Bereket Sigorta, 
– Coface Sigorta, 
– Generali Sigorta, 
– Güneş Sigorta, 
– Neova Sigorta, 
– Unico Sigorta acentesidir.

KUVEYT TÜRK KATILIM BANKASI
– Neova Sigorta
– Katılım Emeklilik acentesidir.

TÜRKİYE FİNANS KATILIM BANKASI
– Bereket Sigorta
– Bereket Emeklilik
– Doğa Sigorta
– Eureko Sigorta
– Garanti Emeklilik
– Groupama Emeklilik
– HDI Sigorta
– MetLife Emeklilik
– Neova Sigorta
– Unico Sigorta
– Vakıf Emeklilik acentesidir.

VAKIF KATILIM BANKASI
– Bereket Sigorta
– Güneş Sigorta
– Vakıf Emeklilik
– Neova Sigorta acentesidir.

ZİRAAT KATILIM BANKASI
– Ziraat Sigorta
– Bereket Sigorta
– HDI Sigorta
– Ziraat Hayat ve Emeklilik acentesidir.

(Kaynak: https://katilimgundemi.com/emlak-katilim-sigorta-acenteliklerini-aliyor/)

Katılım Bankaları, Katılım Sigortacılığına Destek Olmalı…

Doğan, Hürriyet Gazetesindeki yazısında Katılım Sigortacılığının bilinirliği artması için katılım bankaları ile beraber çalışılması gerektiğini vurguladı ve şu anekdota yer verdi:

Biz yüksek faiz almak için diğer bankalara gitmiyorsak, katılım bankaları da yüksek sigorta komisyonu için diğer sigorta şirketlerine gitmemeli

Yazının tamamı aşağıdadır:

1.6 milyon kişi faizsiz sisteme katıldı

Geçtiğimiz haftalarda Türkiye Sigorta Birliği, Konya’da, benim de katıldığım bir toplantı düzenleyerek, sanayiciler ve KOBİ’lerle bir araya geldi.

Toplantıda konu döndü dolaştı faizsiz sigortacılığa, bir başka adıyla katılım sigortacılığına geldi. Gördüm ki, Konya iş dünyası faizsiz sigortacılıktan habersiz. Biraz araştırdım, bu durum sadece Konya’ya has değil. Reel sektörden tutun da sokaktaki vatandaşa kadar birçok kesim faizsiz sigortacılıktan bihaber. Peki, bu kimin suçu? Oraya geleceğim ama önce katılım sigortacılığından biraz bahsedeyim.

2017 yılında yapılan düzenleme ile faizsiz sigortacılığın yasal sınırları çizildi ve uygulama başladı. Sistemin iki özelliği var; birincisi, baştan sona faizsiz esaslara göre yürütülmesi, ikincisi ve daha da önemlisi sigortalılara belirli dönemin sonunda para iadesi yapılması ki, faizsiz sigortacılık yapan bir şirket bu kapsamda 50 bin sigortalısına 5 milyon iade ödemesi yaptı. Katılım sigortacılığının amacı ise faize duyarlı kesimin sigorta yaptırması. Şunu kabul etmek lazım, belirli kesim dini nedenlerden dolayı trafik gibi zorunlu sigortaların dışında tüm sigorta sistemine uzak duruyordu.

ANADOLU’DA BİLİNMİYOR

Son rakamlara baktım, 1.6 milyon kişi faizsiz esaslara uygun poliçe yaptırmış. Bunların içinde KOBİ de var, vatandaş da. Toplam poliçenin neredeyse yarıya yakını ise trafik ve kasko sigortasından oluşuyor. Faizsiz sigortaları seçen yine vatandaş olmuş, beklentinin aksine KOBİ’lerin oranı çok düşük. Toplam sigorta pazarının içinde faizsiz sigortacılığın payı ise yüzde 4’ler civarında ki, bu rakam katılım bankacılığı ile benzerlik gösteriyor. Katılım bankacılığının toplam finans pazarı içindeki payı da yüzde 5’ler civarında.

Kimileri, ‘bankacılığın payı buysa sigortacılığın da bu olması doğal’ diyebilir. Buna katılmıyorum. Konya toplantısı sonrası biraz araştırdım, sigortacılarla da konuştum. Konyalılar, ‘kimse bize faizsiz sigortacılık olduğunu söylemedi, anlatmadı’ diyor. Elbette, bunu anlatacak olan yine sigortacılardır ama özellikle Anadolu’da, katılım sigortacılığını halka, reel sektöre anlatacak ve yaygınlaştıracak olan katılım bankalarıdır. Katılım sigortacıları ile konuştum, ilginç tespitleri var. Sigorta şirketleri poliçe satarak, topladıkları primleri yasa gereği faizsiz enstrümanlarda değerlendiriyor. Hal böyle olunca da tüm yatırımlar ağırlıklı olarak katılım bankalarında değerleniyor. Daha açık bir anlatımla katılım sigortacıları, sadece katılım bankaları ile çalışıyor. Olması gereken de bu.

KOMİSYON PAZARLIĞI

Ancak katılım bankalarında durum biraz farklı. Bazı bankalar hem katılım sigorta şirketleri hem de diğer şirketlerle de çalışıyor. Nedenini sordum: “Kim daha fazla komisyon veriyorsa onun poliçesini satıyorlar” cevabını aldım. Hatta katılım sigorta şirketi yöneticileri, bu duruma, “Biz yüksek faiz almak için diğer bankalara gitmiyorsak, katılım bankaları da yüksek sigorta komisyonu için diğer sigorta şirketlerine gitmemeli” diyerek tepki gösteriyor. Anladım ki, katılım sigorta şirketleri ile katılım bankaları arasındaki ilişkide bir gariplik var. Bu durum da haliyle sigortanın bilinirliğine yansıyor.

Yıllardır sigorta caiz mi, değil tartışıldı. Daha düne kadar bireysel emekliliğin bile caiz olup, olmadığını konuştuk. İki sene önce kamu, düzenleme yaparak faizsiz sigortacılığı başlattı, bugün 7-8 şirket –ki, bunların ikisi sadece katılım sigortacılığı yapıyor- bu alanda faaliyet gösteriyor. İki yılda gelinen nokta ise 1.6 milyon sigortalı; iş dünyası bile faizsiz sigortacılığı duymamış, bilmiyor.